‘Nhà luật’ và diện mạo kinh tế thị trường định hướng XHCN

Link Video: https://youtu.be/Wr18Ilnj-TA

Thu 300 triệu trên một “lốt xe” cửa khẩu, các “nhà luật” không thể tự tung tự tác để ngang nhiên thu tiền của lái xe và chủ hàng, nếu không có sự dung túng và tiếp tay của cán bộ. Hiện tượng này đã phổ biến từ lâu, tuy nhiên giá “làm luật” tăng cao do tình trạng xe nông sản xuất khẩu qua Trung quốc bị ùn ứ hàng ngàn chiếc tại cửa khẩu Lạng sơn.

Theo điều tra của PV Báo Giao thông, mỗi xe xuất khẩu nông sản qua cửa khẩu ở Lạng Sơn ngoài việc chi tiền “làm luật” hàng chục triệu đồng, chủ hàng muốn được thông quan nhanh còn phải chỉ cả trăm triệu đồng để mua “lốt”.

Tác giả Trân Văn có bài bình luận về hiện tượng này trên Blog VOA.

Scandal bán chỗ (tiếng lóng là… “bán lốt”) cho những xe vận tải cần thông quan để mang nông sản Việt Nam sang Trung Quốc coi như đã được… xử lý xong, sau khi Công an tỉnh Lạng Sơn thông báo đã khởi tố và tống giam hai nhân viên Đội Trật tự đô thị huyện Cao Lộc vì “nhận hối lộ” cùng với một người đàn ông giữ vai trò trung gian giữa bên “mua lốt” và bên “bán lốt” vì “đưa hối lộ”.

Chuyện vài ngàn xe vận tải chở đủ loại nông sản từ khắp nơi ở Việt Nam sang Trung Quốc nhưng bị kẹt tại các cửa khẩu Tân Thanh, Hữu Nghị, Chi Ma thuộc Lạng Sơn đã xảy ra từ cách nay vài tháng.

Không chỉ nông dân, thương lái mà các doanh nghiệp chuyên thu mua nông sản để xuất cảng sang Trung Quốc cùng điêu đứng.

Sự điêu đứng này không đơn thuần vì Trung Quốc thay đổi chính sách để ngăn ngừa dịch bệnh…

Theo loạt bài điều tra do tờ Giao Thông thực hiện thì để thoát cảnh dài cổ đợi chờ, nông sản hư thối phải đổ bỏ, hoặc chủ hàng, hoặc tài xế lái xe chở hàng sẽ phải chi hàng trăm triệu “mua lốt” – mua chỗ để có thể hoàn tất thủ tục thông quan sớm hơn, không phải chờ đợi như các chủ hàng khác hoặc tài xế khác.

Tiền… “mua lốt” chỉ là một trong số những khoản phải chi khi chở nông sản sang Trung Quốc.

Ngoài tiền… “mua lốt”, chủ hàng hoặc tài xế phải trả… “tiền luật” và những chi phí chính thức cho cả phía Việt Nam và Trung Quốc.

Trước kia, chi phí cho một xe vận tải thông quan phía Việt Nam dao động trong khoảng từ sáu triệu đến tám triệu đồng, khoản này bao gồm cả “tiền luật” lẫn các chi phí chính thức.

Ảnh: các biên nhận chi tiền cho thấy: Doanh nghiệp và người dân “cắn răng” chi trăm triệu mua “lốt” xuất nông sản qua cửa khẩu ở Lạng Sơn

Từ khi Trung Quốc thực thi các biện pháp kiểm soát nhập cảng với lý do ngăn ngừa dịch bệnh, dẫn tới tình trạng xe vận tải chở nông sản bị nghẽn ở các cửa khẩu trên lãnh thổ Việt Nam, riêng “tiền luật” có lúc đã tăng lên đến… 20 triệu đồng!

Dựa trên số liệu thu thập được: Từ 25/12/2021 đến 12/1/2022, ba cửa khẩu ở Lạng Sơn đã giải quyết cho thông quan 3.200 xe vận tải chở nông sản xuất cảng sang Trung Quốc, báo Giao Thông ước tính, với lượng xe được thông quan từ 25 xe đến 80 xe/ngày, nếu chỉ tính… “tiền luật” ở mức… hữu nghị là 10 triệu đồng/xe (chưa kể tiền… “mua lốt”), các chủ hàng và tài xế đã bỏ ra từ 800 triệu đến một… tỉ đồng/ngày!

Khoản tiền khổng lồ đó đi đâu? Vào túi ai? Chắc chắn không phải đổ hết vào túi ba nhân vật vừa bị Công an tỉnh Lạng Sơn khởi tố và tống giam.

Liên quan đến kiểm soát thông quan nông sản xuất cảng từ Việt Nam sang Trung Quốc có nhiều ngành (công an, biên phòng, hải quan) ở nhiều cấp (huyện, tỉnh).

Theo những phóng viên thực hiện loạt bài điều tra vừa kể thì các viên chức hữu trách biết rất rõ về sự hiện diện của “nhà luật”.

Họ gọi đó là… “mô hình”… “nhà luật”! Một cán bộ làm việc tại Trạm Kiểm soát liên ngành của Lạng Sơn đặt ở Dốc Quýt cho biết, có khoảng mười “nhà luật” làm việc ở khu vực Dốc Quýt từ nhiều năm, trong đó có cả thân nhân của những người làm việc trong trạm.

Thậm chí từ khi xe vận tải chở nông sản xuất cảng bị nghẽn do Trung Quốc siết chặt việc nhập cảng nông sản để ngăn ngừa dịch bệnh, khu vực Dốc Quýt đột nhiên có thêm bốn, năm “nhà luật” mới – cung cấp dịch vụ “bán lốt”với giá rất mắc, song hiệu quả rất cao mà các “nhà luật” có thâm niên lâu hơn không thể bì được bởi không thể sắp đặt cho khách hàng thông quan suôn sẻ như thế!

Ảnh: Sơ đồ mô tả quy trình cho thấy xe tải sau khi đến Lạng sơn phải trải qua rất nhiều khâu thủ tục mới sang được đến Trung quốc, mỗi khâu thủ tục đều tốn kém chưa kể chi phí lưu kho và ăn ở của tài xế

Loạt bài điều tra của tờ Giao Thông đính kèm nhiều ảnh, ấn tượng nhất là những tấm ảnh chụp tin nhắn trao đổi, mặc cả giữa chủ hàng, tài xế với các… “nhà luật” về… “tiền luật”.

Thậm chí có “nhà luật” còn viết… hóa đơn, ký tên xác nhận đã nhận đủ… “tiền luật” để tài xế có chứng từ về tính toán lại với chủ hàng!

Có một điều đáng ngạc nhiên là chính quyền tỉnh Lạng Sơn và công an tỉnh này không thấy thẹn. Khi câu chuyện… “nhà luật”, “tiền luật” được kể công khai, Phó Chủ tịch tỉnh bảo với báo chí đã yêu cầu Công an tỉnh, Bộ đội biên phòng, Cục Hải quan báo cáo, cung cấp thông tin. Còn Phó Giám đốc Công an Lạng Sơn thì dõng dạc tuyên bố rằng công an tỉnh này mới bắt… ba người để điều tra!

Cứ cho là bây giờ lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn và Công an tỉnh này mới biết về… “nhà luật” và… “tiền luật” nhưng nếu giờ mới biết khi tình trạng đó đã kéo dài hàng chục năm thì với năng lực và nhận thức trách nhiệm hạn chế như thế, họ có xứng đáng nhận lương, xứng đáng được đãi ngộ để… thực thi công vụ trong phạm vi trách nhiệm của họ?

Thượng cấp của họ có thấy thẹn mỗi khi vỗ ngực tuyên xưng hệ thống là “của dân, do dân, vì dân” không?

Ảnh: Biên nhận đã nhận đủ số tiền luật là hơn 14,5 triệu đồng của “nhà luật” tại Cửa khẩu Tân Thanh.

Chưa thể biết “tiền luật” đi vào túi những ai nhưng chắc chắn những khoản tiền đó đã biến mồ hôi của nông dân – những người “bán mặt cho đất, bán lưng cho Trời” – thành nước mắt.

Những chi phí như “tiền luật”, “tiền mua lốt” có khác gì một loại nhiên liệu để các hệ thống đang thực thi kinh tế thị trường theo định hướng XHCN vận hành loại máy ép, liên tục ép giá nông sản thành… bèo, ép nông dân tới sát đáy của cùng khổ và các thế hệ nông dân cứ thế thay nhau cắn răng mà chịu!

Luận bàn về sự việc này, đại biểu Quốc hội Lê Thanh Vân cho rằng, đây là hành vi không chỉ vi phạm pháp luật mà còn “thể hiện sự thất đức của các đối tượng liên quan“.

Trong khi người dân và doanh nghiệp như ngồi trên “đống lửa” vì gặp khó khăn trong việc xuất khẩu sang bên kia biên giới, thậm chí phải đổ bỏ nông sản, thiệt hại lớn về tiền bạc thì những đối tượng này lại có hành vi táng tận lương tâm, bóc cả “xương tủy” của người dân và doanh nghiệp.

Hành vi trục lợi trên sự vất vả, khó khăn của người dân như thế này cần phải xử lý nghiêm, cần thiết phải coi đây là tình tiết tăng nặng của hành vi phạm tội”, đại biểu Quốc hội Lê Thanh Vân nói.

Ảnh: bữa cơm tài xế bày ra ngay tại nơi xe đậu, trong khi xe chờ có khi cả tháng trời ở cửa khẩu

Ông Lê Thanh Vân cũng cho biết, sự việc này khiến ông liên tưởng đến vụ việc Công ty Việt Á đẩy giá test kit mà Bộ Công an đang điều tra.

Dù ở hai lĩnh vực khác nhau, nhưng vụ Việt Á và vụ này có cùng điểm chung là các đối tượng đều lợi dụng sự khó khăn của nhân dân để trục lợi cho bản thân.

Bắt người dân và doanh nghiệp phải nộp hàng chục triệu đồng, thậm chí là hàng trăm triệu đồng thì quả thật là ăn trên “xương tủy” của họ”, ông Vân nói.

Xe qua cửa khẩu nhanh hay chậm: Nhờ nhà luật!?

Theo quy định, tại các cửa khẩu biên giới, các tài xế chở hàng phải ăn, nghỉ trên xe hoặc đến khu cách ly tập trung tại cửa khẩu để phòng, chống dịch bệnh Covid-19.

Trong khi đó, chủ xe, chủ hàng cũng không thể đến tận nơi để hoàn thiện thủ tục thông quan, xuất khẩu hàng hóa. Vì thế, việc xuất khẩu nhanh hay chậm đều trông chờ vào các “nhà luật” (một dạng “” thủ tục hành chính).

Lợi dụng việc thông quan khó khăn hơn so với trước đây, khoản tiền “làm luật” đã bị các “nhà luật” đẩy từ mức 6- 8 triệu đồng (như thường lệ) lên tới vài chục triệu đồng. Các lái xe, chủ xe không còn cách nào khác là buộc phải chấp nhận.

Đáng chú ý, chủ hàng muốn thông quan nhanh còn phải chi cả trăm triệu đồng để mua “lốt”. Xe nào mua “lốt” thì được lên cửa khẩu sớm hơn, còn không phải nằm chờ, có khi thời gian chờ đến lượt thông quan lên tới hơn 20 ngày.

Chẳng hạn, với 1 xe chở mít hay chở thanh long, nếu xe được thông quan sớm thì chủ hàng lãi lớn vì bên kia biên giới đang khan hàng. Còn nếu để 20 ngày hay 1 tháng sau mới đến lượt, lúc đó hàng sẽ bị thối, hỏng, ảnh hưởng chất lượng dù được bảo quản lạnh đến mấy.

Chính vì điều này mà nhiều chủ hàng chấp nhận bỏ ra số tiền lớn để được sớm lên cửa khẩu.

Thời gian cao điểm với cả nghìn xe container xếp hàng, thì việc mua được “lốt” cũng không phải dễ và giá đương nhiên cũng rất cao, có khi tới hơn cả 100 triệu đồng. Báo Giao thông cho biết.

Lan Anh – Thoibao.de (Tổng hợp)

>>> Vụ kiện công ty Formosa của gần 8.000 người Việt đang ở bước then chốt

>>> Báo Xuân Pháp Luật thượng cả nhân vật vi phạm pháp luật trắng trợn lên bìa

>>> Cửu vạn Đỏ

Giải thưởng Martin Ennals 2022 được tặng cho nhà báo Phạm Đoan Trang


Cách cài vượt tường lửa miễn phí:

Điện thoại di động (mobile phone) = https://bit.ly/2QCRpE7

Trình duyệt (browser) = https://bit.ly/3hKTidT


Bình luận